العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)
35
بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)
يعنى آن علم و معرفت و محبت و كمالات نفسانيه ديگر و مقام شفاعت و پرچم حمد و حوض كوثر و نعمتهاى اخروى ديگر و احسن اليك و آن احسانها و نعمتهاى دنيويه : تمامى اين نعمتها و عطاها و احسانها را بازگو كن . حضرت صادق فرمود : پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله هم به منظور اجراء اين دستور تمام مقررات دينى را اعم از اعتقادات ايمانى و عبادات بدنى و قلبى بمردم ابلاغ فرمود و آنچه را كه خداوند به او عطا نموده از فضل و امتيازات و كرامت دنيوى و اخروى و نعمتهاى جسمانى و روحانى همه را بازگو نموده و بيان كرد : 7 - كافى . عدهاى از مشايخ . . . از ابى بصير كه گفت به حضرت صادق عليه السّلام عرض كردم . آيا شكر حد و ميزانى دارد كه وقتى انسان چنان كند بندهء شاكرى مىشود ؟ فرمود آرى . عرضه داشتم آن ميزان كدام است ؟ فرمود در برابر هر نعمتى كه خداوند به او عنايت فرموده مثلا " مالى به او داده و يا همسر و فرزند خوبى داده حمد و سپاس الهى را بجا آورد و اگر حقى به مالش تعلق گرفت بپردازد . نظير اين آيه سُبْحانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنا هذا وَ ما كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ . زخرف 13 و يا آيهء رَبِّ إِنِّي لِما أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ قصص و يا اين آيه رَبِّ أَنْزِلْنِي مُنْزَلًا مُبارَكاً وَ أَنْتَ خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ مؤمنون 29 و يا آيهء رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ أَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَ اجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطاناً " نَصِيراً " اسرى 80 . ايضاح اينكه فرمود اگر حقى در مالش باشد منظور حق واجب و يا اعم از واجب و مستحب است . و اينكه فرمود نظير اين آيات يعنى اينها نمونه شكر است و يا نمونه حقى كه اداء آن در برابر نعمتهاى الهى واجب است اين است كه هنگام سوار شدن كشتى و يا مركب سوارى كه از نعمتهاى خداوند است آن جملاتى را كه خداوند به منظور ارشاد و تعليم بندگان خود فرموده . آنها را بگويد كه فرمود : وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْفُلْكِ وَ الْأَنْعامِ ما تَرْكَبُونَ . لِتَسْتَوُوا عَلى ظُهُورِهِ ثُمَّ تَذْكُرُوا نِعْمَةَ رَبِّكُمْ إِذَا اسْتَوَيْتُمْ عَلَيْهِ وَ تَقُولُوا سُبْحانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنا هذا وَ ما كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ . پروردگارى كه كشتى و چهارپايان را مركب سوارى شما نمود تا بر پشت آنها مستقر شده و هنگام استقرار و سوار بودن به ياد نعمتهاى خدا باشيد و بگوئيد منزه و پاك است خدائى كه اينها را مسخر ما نمود و ما خود طاقت اين را نداشتيم . و مرحوم طبرسى در در تفسير آيه گفته يعنى تا در نتيجه نعمت او را به ياد آورده و بر اين نعمت شكر او را بنمائيد و او تسخير اين مركب است و با اعتراف به نعمت و تقديس و تنزيه او از مشابهت داشتن به مخلوقات چنين بگوئيد سبحان الذى سخر . . . يعنى اين مركب را براى ما رام و تحت